Maqola “O‘zbekiston – 2030” strategiyasini amalga oshirish doirasida O‘zbekiston Respublikasida ijtimoiy-iqtisodiy va institutsional islohotlar yo‘nalishining asosiy ko‘rsatkichlarini ta’minlash nuqtai nazaridan sanoat korxonalarida budjetni boshqarish tizimini joriy etishning ahamiyatiga bag‘ishlangan. Barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda sanoat siyosati va texnologik modernizatsiya roliga alohida e’tibor qaratilmoqda. Maqolada shuningdek, sanoat korxonalari samaradorligini oshirish, xarajatlarni kamaytirish, mehnat unumdorligini oshirish va strategik maqsadlarni boshqariladigan va samarali jarayonga aylantirish vositasi sifatida budjetni boshqarish tizimini joriy etishni asoslangan dalillari keltirilgan

XX–XXI asrlar bo‘sag‘asida jahon xo‘jaligida rivojlangan mamlakatlar yetakchi o‘rin egallab, ular asosan Yevropa va Shimoliy Amerikada joylashgan. «Katta yettilik» (keyinchalik «katta sakkizlik») mamlakatlari iqtisodiy rivojlanishi tabiiy resurslardan samarali foydalanish hamda uzoq muddatli ilmiy-texnik taraqqiyot bilan belgilanadi. Ushbu davlatlarda resurs tejamkorligi va energetik samaradorlik ustuvor ahamiyat kasb etadi. Masalan, AQShda XX asr davomida ishlab chiqarish hajmlarining sezilarli o‘sishi kuzatilgan. Shu bilan birga, sanoat rivojlanganiga qaramay, narxlar darajasining yuqoriligi xizmatlar sohasi kengayishi va ilmiy-texnik inqilobga asoslangan yangi tarmoqlarning shakllanishi bilan izohlanadi.

Maqolada pedagogika texnikumlarida o‘quv-bilish faoliyatini amaliyotga yaqinlashtirish maqsadida “Teaching Factory” elementlarini joriy etish tajribasi tahlil qilindi. Tadqiqot 5 texnikumda 12 hafta davomida olib borilib, 60 nafar o‘quvchi ishtirok etdi. Eksperimental guruhda mini-loyiha, demo-dars, real buyurtmaga asoslangan topshiriqlar va portfel baholash kabi komponentlar joriy qilindi. Natijalar kreativ fikrlash, muammoni hal qilish, jamoaviy hamkorlik, raqamli savodxonlik va refleksiya kompetensiyalarida 24–31 foiz o‘sishni ko‘rsatdi. SPSS tahlilida p<0.001 va Cohen’s d yuqori qiymatlar modelning ta’sirchanligini tasdiqladi. Olinan xulosalar Teaching Factory modelini pedagogika texnikumlari uchun samarali o‘quv texnologiyasi sifatida joriy etish zarurligini ko‘rsatadi.

Barqaror iqtisodiy o‘sishga erishishda sun’iy intellekt tizimlarini qo‘llash metodologiyasi zamonaviy raqamli iqtisodiyotning ajralmas qismi hisoblanadi. Maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining iqtisodiy jarayonlarga ta’siri, ularni boshqaruv, ishlab chiqarish, moliyaviy va soliq tizimlarida samarali joriy etish metodologik asoslari tahlil qilingan. Shuningdek, sun’iy intellekt yordamida iqtisodiy resurslardan oqilona foydalanish, mehnat unumdorligini oshirish va raqobatbardoshlikni kuchaytirish imkoniyatlari yoritilgan. Xorijiy mamlakatlar tajribasi hamda O‘zbekiston iqtisodiyoti sharoitida SI tizimlarini tatbiq etishning afzalliklari va muammolari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari sun’iy intellektga asoslangan boshqaruv yondashuvlari barqaror iqtisodiy o‘sish va samaradorlikni oshirishda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi

Bugungi globallashuv sharoitida iqtisodiy tizimda daromadlarning miqdori mamlakat iqtisodiy o‘sishini belgilab beruvchi asosiy omillardan biri hisoblanadi. Bundan tashqari daromadlar aholining turmush faravonligiga, ishlab chiqarish samaradorligi hamda mehnat unumdorligiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada daromadlar o‘sishini baholashning nazariy asoslari va turli xil  usullari tahlil qilinadi va asosiy makroiqtisiy ko‘rsatkichlar orqali daromadlarning so‘nggi yillardagi o‘sish tendensiyasi ko‘rib chiqiladi

Mazkur maqolada kambag‘allikka qarshi kurashishda ijtimoiy himoya tizimining xalqaro ahamiyati, shuningdek, ijtimoiy himoyaga muhtoj ayrim toifadagi shaxslarni qo’llab-quvvatlash tartibi ko‘rib chiqilgan. Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi doirasida kambag‘allikni qisqartirishning asosiy yo‘nalishlari yoritilgan. Tadqiqotda 2020-2024 yillar davomida O‘zbekiston mehnat bozorining asosiy ko‘rsatkichlari, jumladan, ishsizlik va kambag‘allik darajasi dinamikasi tahlil etilgan hamda hududlar kesimidagi kambag‘allik darajasi baholangan. Tadqiqot so’nggida taklif va tavsiyalar berilgan

Ushbu maqolada energetika sohasida raqamli transformatsiya jarayonlarining iqtisodiy mohiyati ilmiy-nazariy asosda yoritilgan hamda uning iqtisodiy samaradorligini baholash metodlari tahlil qilingan. Tadqiqotda raqamli transformatsiyaning energetika korxonalariga ta’siri, xususan, xarajatlarni kamaytirish, energiya yo‘qotishlarini qisqartirish, ishlab chiqarish samaradorligini oshirish va investitsiya jozibadorligini ta’minlashdagi o‘rni asoslab berilgan. Maqolada digitizatsiya, digitalizatsiya va raqamli transformatsiya tushunchalari o‘zaro solishtirilib, ularning iqtisodiy mazmuni ochib berilgan. Shuningdek, raqamli loyihalarning iqtisodiy natijalarini baholashda qo‘llaniladigan asosiy metodlar KPI tizimi, senariyli tahlil (Scenario analysis), xarajat–foyda tahlili (Cost–Benefit Analysis), investitsion tahlil (NPV, IRR, Payback Period) va integral baholash modeli mukammal yoritilgan.

Ushbu maqolada O‘zbekistonda elektron pullardan foydalanish jarayoni, uning rivojlanish omillari va mavjud muammolar tahlil qilingan. So‘nggi yillarda raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi bilan elektron to‘lov vositalaridan foydalanish tendensiyalari sezilarli darajada kuchaygan bo‘lsa-da, ular bo‘yicha ayrim cheklovlar, infratuzilma yetishmovchiligi, aholining raqamli savodxonligi va bank tizimiga ishonch darajasi kabi omillar jarayonni sekinlashtirayotganligi aniqlangan. Tadqiqotda O‘zbekiston, Turkiya va Qozog‘iston tajribalarini solishtiruvchi tahlil o‘tkazilgan, shuningdek 2017–2024 yillar davomida banklardagi jami mablag‘lar, elektron pullar ulushi va muddatli depozitlar tarkibidagi o‘zgarishlar statistik ko‘rsatkichlar orqali yoritilgan. Natijalar aholining elektron pullardan foydalanishida sezilarli o‘sish kuzatilgan bo‘lsa-da, ularning umumiy bank mablag‘laridagi ulushi kamayganini ko‘rsatadi. Bu o‘zgarishlar raqamli infratuzilmaning rivojlanishi, xavfsizlik tizimlari, aholining raqamli savodxonligi va davlatning tartibga solish siyosati bilan bevosita bog‘liqligi ta’kidlangan. Muallif, elektron pul bozori rivojini rag‘batlantirish uchun infratuzilmani kengaytirish, xavfsizlik choralarini kuchaytirish, raqamli savodxonlikni oshirish va qonunchilikni takomillashtirish zarurligini asoslab beradi.

Ushbu tadqiqotda Qashqadaryo viloyati misolida 2010–2025 yillar oralig‘idagi statistik ma’lumotlar asosida iqtisodiy o‘sishning endogen omillari neyro-fuzzy (ANFIS) va ko‘p qatlamli sun’iy neyron tarmoq (MLP) modellarida baholandi. Aholi daromadlari, an’anaviy va raqamli infratuzilma asosiy omillar sifatida tanlandi. ANFIS modeli yuqori aniqlikka (R² = 0.977; RMSE = 0.40; MAPE = 7.8%) erishib, iqtisodiy o‘sishdagi murakkab nochiziqli bog‘liqliklarni samarali aks ettirdi. Raqamli infratuzilma va daromadlar o‘rtasidagi kuchli sinergiya 3D sirt grafigi orqali tasdiqlandi. MLP modelining natijalari esa nisbatan pastroq bo‘ldi. Tadqiqot raqamli infratuzilmani kengaytirish va endogen tahlil yondashuvlarini strategik rejalashtirishda qo‘llash muhimligini ko‘rsatadi

Ушбу мақолада корпоратив фойда солиғи ставкасининг инвестициялар ва ишлаб чиқариш ўсишига таъсири кўриб чиқилган. Таҳлил натижаларига кўра, самарали корпоратив солиқ ставкасини пасайтириш инвестициялар ва ишлаб чиқариш ҳажмига ижобий таъсири кўрсатиши аниқланган. Амалга оширилган таҳлиллар асосида тегишли хулосалар шакллантирилган

Ushbu maqolada xizmat ko‘rsatish sohasini rivojlantirish bo‘yicha jahon tendensiyalari va ularning zamonaviy iqtisodiyotdagi o‘rni tahlil qilingan. Tadqiqotda qiyosiy tahlil, tizimli yondashuv va statistik metodlar asosida xizmatlar sektorining global dinamikasi o‘rganilgan. Jahon Banki, UNCTAD, WTO va OECD ma’lumotlariga asoslanib, xizmatlar sohasining tarkibiy tuzilishi, rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar bo‘yicha qiyosiy tahlil, shuningdek, raqamli xizmatlar rivojlanishi va innovatsion texnologiyalar ta’siri ko‘rib chiqilgan. Maqolada O‘zbekiston uchun xizmatlar sohasini rivojlantirish, eksport salohiyatini oshirish va raqobatbardoshlikni ta’minlash bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan

Ushbu maqolada O‘zbekiston hududlarida investitsiya siyosati samaradorligini oshirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda hududiy tafovutlarni kamaytirish, resurslardan oqilona foydalanish va investitsion faollikni muvozanatlashtirish yo‘llari tahlil qilingan. Shuningdek, “Yangi O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida xorijiy investitsiyalar oqimi va asosiy kapitalga yo‘naltirilgan sarmoyalar dinamikasi o‘rganilgan. Taklif etilgan hududiy differensial siyosat mexanizmi investitsion muhitni barqarorlashtirish hamda hududlar o‘rtasidagi iqtisodiy tafovutlarni kamaytirishga qaratilgan

Maqolada mamlakatning iqtisodiy rivojlanishida hududlar eksportining dinamikasi va hozirgi holati, uning tarkibiy o‘zgarishlari tahlil qilingan. Shuningdek, eksportni diversifikatsiyalash va barqarorligini ta’minlash masalalari tahlil qilingan. 2014-2024 yillar bo‘yicha statistik ma’lumotlar asosida Surxondaryo viloyati eksport dinamikasi tahlil qilingan, ARIMA modeli yordamida 2025-2030 yillarga prognozlar ishlab chiqilib, eksport hajmining o‘sish tendensiyasi aniqlangan. Shuningdek, eksport tarkibini kengaytirish va yangi bozorlarni o‘zlashtirish, raqamli texnologiyalarni qo‘llash orqali eksportni rivojlantirish bo‘yicha takliflar berilgan.

Мақолада Ўзбекистон иқтисодиётидаги замонавий трансформация жараёнлари контекстида қурилиш хизматлари соҳасини ривожлантиришнинг иқтисодий механизмлари ўрганилган. Тадқиқотнинг долзарблиги қурилиш соҳасининг иқтисодий ўсишни таъминлаш ва аҳоли турмуш сифатини ошириш стратегик роли билан асосланган. 2020-2024 йиллар давридаги статистик маълумотлар таҳлили асосида соҳа ривожланишининг асосий тенденциялари, жумладан, қурилиш ишлари ҳажмининг 233,8 трлн сўмгача ўсиши ва кичик тадбиркорлик субъектлари иштирокининг кенгайиши аниқланди. Институционал муҳитни такомиллаштириш, молиявий механизмларни оптималлаштириш ва қурилиш соҳасини рақамлаштириш бўйича тавсиялар берилган

Mintaqa iqtisodiyotining barqaror va inklyuziv rivojlanishini taʼminlash zamonaviy makro va mikrosiyosatning markaziy masalalaridan biridir. Ushbu maqolada mintaqaviy rivojlanishni iqtisodiy, ijtimoiy va institutsional omillar nuqtai nazaridan tushunish hamda ularni ekonometrik modellashtirishning nazariy asoslari sistematik tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy vazifasi hududiy darajadagi rivojlanish jarayonlarini izohlovchi hamda prognozlovchi matematik-iqtisodiy modellarni tanlash va ularni nazariy jihatdan asoslashdan iborat. Ilmiy-tadqiqot ishida iqtisodiy o‘sishni belgilovchi endogen va ekzogen ko‘rsatkichlar (YAIM/GRDP, sanoat va xizmatlar hajmi, investitsiyalar, bandlik, daromadlar, infratuzilma va institutsional indikatorlar) tavsiflanadi va ularning o‘zaro bog‘liqligi nazariy platformada (neoklassik, institutsional va evolyutsion iqtisodiyot yondashuvlari) joylashtiriladi.

Ушбу мақолада хўжалик юритувчи субъектлар фаолияти натижаларини баҳолашда бухгалтерия ҳисоби корхонанинг ривожланиш имкониятларидан келиб чиқиб олган ёки олиши мумкин бўлган фойдалари  алоҳида аҳамиятга эга эканлигига эътибор қаратилган. Бухгалтерия ҳисоби ёрдамида корхона фойдасининг миқдорига қараб корхонанинг маълум бир даврдаги  фаолият натижаларига баҳо бериш мумкинлиги асосланган фойданинг вазифалари белгилаб берилган

Ushbu maqolada xizmat ko‘rsatish sohasi zamonaviy jamiyatda iqtisodiyotning muhim tarmoqlaridan biri sifatida shakllanib borayotganligiga alohida e’tibor qaratilgan. Ushbu soha nafaqat iqtisodiy o‘sishni ta'minlash, balki aholining turmush darajasini yuksaltirish, bandlikni oshirish va ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashda ham muhim rol o‘ynaydi. Maqolada xizmat ko‘rsatish sohasida qoʻllanilayotgan zamonaviy texnologiyalarning iqtisodiyotning turli tarmoqlari rivojlanishiga qanday taʼsir koʻrsatayotgani yoritiladi

Ушбу мақолада хўжалик юритувчи субъектлар фаолияти натижаларини баҳолашда бухгалтерия ҳисоби корхонанинг ривожланиш имкониятларидан бири сифатида муҳим аҳамиятга эга эканлигига алоҳида эътибор қаратилган. Бухгалтерия ҳисоби ёрдамида корхона фойдасининг миқдорига қараб корхонанинг маълум бир даврдаги  фаолият натижаларига баҳо бериш мумкинлиги асослаб берилган.

Mazkur maqola mintaqalar ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini jadallashtirishda innovatsion siyosatning rolini ilmiy asoslangan holda oʻrganadi. Globalizatsiya va raqamli transformatsiya sharoitida, mintaqaviy innovatsiya tizimlari (RIS) va BMTning Barqaror rivojlanish maqsadlari (SDGs) bilan moslashgan uchinchi avlod siyosati iqtisodiy oʻsishni taʼminlashda asosiy omil ekanligi taʼkidlanadi. Tadqiqot sistematik adabiyot tahlili (SLR) metodologiyasiga asoslanib, Scopus, Web of Science va ResearchGate bazalaridagi soʻnggi yillarda chop etilgan bir qancha tadqiqot ishlarini tahlil qiladi. Natijalar shuni koʻrsatadiki, innovatsion siyosat Yevropa Ittifoqi (S3 strategiyalari) va Xitoy (MLP dasturlari) misollarida GRDP ni 5-15% ga oshirib, bandlik va raqobatbardoshlikni yaxshilaydi, ammo kam rivojlangan mintaqalarda institutsional cheklovlar va polarizatsiya xavfi mavjud. Xulosada, siyosatning samaradorligi R&D investitsiyalari va universitet-sanoat hamkorligiga bogʻliq ekanligi isbotlanadi. Takliflar orasida subsidiyalarni oshirish va moslashuvchan shartlarni joriy etish mavjud boʻlib, kelgusidagi tadqiqotlar rivojlanayotgan mamlakatlarga eʼtibor qaratishi kerak. 

Мақолада минтақавий саноат ишлаб чиқаришида ихтисослаштириш жараёнларининг илмий асослари ва амалий аҳамияти таҳлил қилинган. Агломерация самаралари, кластер назарияси ва иқтисодий мураккаблик концепциялари назарий пойдевор сифатида ўрганилган. Smart Specialisation Strategy (S3) сиёсатининг халқаро тажрибалари таҳлил қилиниб, Ўзбекистон шароитида самарали қўлланиш йўллари бўйича таклифлар берилган. Ихтисослашувнинг иқтисодий ўсиш, инновация жараёнлари ва рақобатбардошликка таъсири, шунингдек, монотармоқлилик хавфини камайтириш механизмлари ёритилган.

Mazkur maqolada ijtimoiy-iqtisodiy sohadagi transformatsiyalashuv jarayonlarining jadallashishi davlat-xususiy sheriklik sohasidagi davlat siyosatining uzoq muddatli yo‘nalishlarini ishlab chiqishni taqozo etayotganligiga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada infratuzilma obyektlarini yaratish va rekonstruksiya qilishga qaratilgan investitsiya loyihalari nafaqat aholi turmush sifatini oshirish, balki iqtisodiy o‘sish sur’atlarini ham jadallashtirishga xizmat qilishi bo‘yicha taklif va tavsiyalar berilgan.

Мазкур мақолада хизмат кўрсатиш соҳасида давлат- хусусий шериклиги лойиҳаларида рискларни баҳолашда мамлакатимиздаги иқтисодий жараёнларнинг трансформациялашиши шароитида турли соҳа ва тармоқ корхоналари ва ташкилотларида ҳамкорлик, ўзаро тенглик ҳамда рискларни тақсимлаш тамойилига асосланган иқтисодий алоқаларнинг мустаҳкамланишига алоҳида эътибор қаратилган.

Maqola uy-joy qurilish bozori narxlariga ta’sir qiluvchi omillar va muammolarni o‘rganadi. Uy-joy sektori va uy-joy qurilishi boʻyicha turli dasturlarning  iqtisodiy  oʻsish va taraqqiyotga qoʻshayotgan hissasi hamda aholining ijtimoiy farovonligini oshirishga qaratilgan ko‘plab loyihalar bugungi kunda  amalda kuzatilyapti. Bu maqolada ham shu boradagi ishlar qurilish materiallari, qurilish buyumlari, bezatish materiallari, iqtisodiy omillar, demografik omillar va  boshqa  omillar  xulosalari va takliflari   haqida  tushuncha beriladi.

Мазкур мақолада ҳудудий ривожланиш жараёнида институционал механизмларнинг ўрни ва аҳамияти кўриб чиқилади. Ҳукумат, маҳаллий идоралар, хусусий сектор ва фуқаролик жамияти ўртасидаги ўзаро муносабатларни шакллантирувчи механизмлар ҳудудий иқтисодий ўсишни таъминловчи асосий восита сифатида баҳоланади. Хорижий мамлакатлар (ЕИ, Украина, Россия) тажрибаси таҳлил қилинади, шунингдек, институционал ёндашувнинг назарий ва амалий асослари очиб берилади. Илмий манбалар таҳлили орқали ушбу механизмларнинг инновация, сармоя жалб қилиш ва ҳудудлараро тафовутларни камайтиришдаги самарадорлиги асослаб берилади.

Ushbu maqolada tijorat banklarida muammoli kredit qarzlarini boshqarish tizimini takomillashtirishning nazariy va amaliy jihatlari xalqaro tajriba va O‘zbekiston bank tizimi xususiyatlari asosida o‘rganilgan. NPL darajasining o‘sishiga ta’sir qiluvchi makroiqtisodiy va institutsional omillar tahlil qilingan, shuningdek, raqamlashtirish va sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy etishning samaradorlikka ta’siri baholangan. Tahlil natijalariga asoslanib, muammoli kreditlar hajmini kamaytirish va bank tizimi barqarorligini oshirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.