• Ro‘yxatdan o‘tish
  • Kirish
Ilgʻor iqtisodiyot va pedagogik texnologiyalar
  • Hozirgi
  • Arxivlar
    • Jurnal haqida
    • Tahririyat jamoasi
    • Maxfiylik bayonoti
    • Aloqa
    • Talablar
    • Taqriz
    • To‘lov
    • Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil
    • Nashrlar
  1. Uy
  2. Topish
Kengaytirilgan filtrlar

Qidiruv natijalari

##search.searchResults.foundPlural##
ALTERNATIV MOLIYA BOZORI: “ISLOM DARCHA”LARI FAOLIYATINING MAMLAKATLAR MOLIYAVIY SEKTORIGA TA’SIRI
Umidjon Dadabayev

Ushbu maqolada alternativ moliya bozorining muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblangan “Islom darchalari” faoliyatining mamlakatlar moliyaviy sektoriga ta’siri tahlil qilinadi. Tadqiqotda “Islom darchalari” konsepsiyasi, ularning an’anaviy banklar tarkibida tashkil etilishining iqtisodiy samaradorligi, moliyaviy inklyuzivlikni oshirishdagi roli va Shariat tamoyillariga mos xizmatlarni taqdim etish orqali bozor talabiga javob berish imkoniyatlari o‘rganiladi. Shuningdek, ushbu mexanizmning rivojlanayotgan mamlakatlardagi bank sektori barqarorligiga va xorijiy investitsiyalarni jalb qilishga ta’siri tahlil qilinadi. Maqola tajriba asosidagi empirik natijalar va nazariy yondashuvlarni birlashtirgan holda “Islom darchalari”ning global moliyaviy bozordagi istiqbollarini ham yoritadi.

02/09/2025
  • PDF
129-138 109 45
“O‘ZBEKISTON-2030” STRATEGIYASI DOIRASIDA MILLIY VALYUTA BARQARORLIGINI TA’MINLASHNING USTUVOR YO‘NALISHLARI
Zilola Shamansurova, Ulug‘bek O‘rinboyev

Ushbu maqolada “O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tashkil etuvchi huquqiy jihatdan belgilangan maqsadlar majmui bayon etilgan. Bu maqsadlar qatoriga milliy valyuta barqarorligini ta’minlash, mamlakat aholisi daromadlarini oshirish, bozor iqtisodiyotiga bosqichma-bosqich o‘tish orqali mamlakatimizda ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning raqobatbardoshligini ta’minlash, eksport hajmini oshirish, import qilinadigan tovarlar ishlab chiqarishni mahalliylashtirish, mamlakatimizda ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning raqobatbardoshligini ta’minlash; inflyatsiyaning o‘rtacha darajasini saqlab qolish, xalqimiz turmush darajasini oshirish, mamlakatimizni “o‘rtacha daromaddan yuqori” davlatlar qatoriga kiritish kabilar kiradi.
Bu strategiya oldin qabul qilingan strategiyalardan farqli o‘laroq uzoq muddatga qabul qilinganligi va unda erishilishi kutilayotgan maqsadlarga hozirgi kunda qilinayotgan islohotlar chambarchas bog‘liqligi va mamlakatimiz iqtisodiyoti yildan yilga o‘sib borayotganini ko‘rishimiz mumkin.

01/03/2025
  • PDF
100-106 123 38
KORXONALARNING RAQOBATBARDOSHLIGI VA IQTISODIY XAVFSIZLIGINI BOZOR SHAROITIDA TA'MINLASH YO'LLARI
Akbarxon Toxirov

Ushbu maqolada korxonalarning raqobatbardoshligi va iqtisodiy xavfsizligini ta’minlash strategiyalari bozor sharoitlarida ko‘rib chiqiladi. Bozor raqobatining kuchayishi sharoitida korxonalar faoliyatining barqarorligi va samaradorligini oshirish masalalari muhim ahamiyat kasb etmoqda. Maqolada iqtisodiy xavfsizlikni ta’minlashda moliyaviy barqarorlik, tashqi tahdidlarga qarshi chidamlilik hamda bozor talablariga moslashuvchanlikka asoslangan yondashuvlar tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida raqobatbardoshlik omillarini aniqlash va korxonalar iqtisodiy xavfsizligini mustahkamlashga qaratilgan tavsiyalar ishlab chiqiladi. Shuningdek, maqolada raqobatbardoshlikni oshirish uchun innovatsion texnologiyalar va strategik rejalashtirishning ahamiyati yoritiladi.

11/21/2024
  • PDF
188-194 145 102
ТЕМИР ЙЎЛ ИШЛАБ ЧИҚАРИШ КОРХОНАЛАРИНИНГ РИВОЖЛАНИШ ДАРАЖАСИНИ БАҲОЛАШ УСЛУБИ
Атхам Байматов

Мазкур мақолада темир йўл ишлаб чиқариш корхоналарининг ривожланиш даражасини комплекс баҳолаш услубияти ишлаб чиқилган. Тадқиқот Industry 4.0 парадигмаси, рақамли трансформация ва барқарор ривожланиш концепцияларига асосланади. Интеграл ривожланиш индекси (ИРИ) методологияси олти мезон гуруҳини  ишлаб чиқариш самарадорлиги, молиявий барқарорлик, инновацион фаоллик, рақамли трансформация, кадрлар салоҳияти ва экологик барқарорликни  қамраб олади. Ҳар бир гуруҳ учун квантитатив ва квалитатив кўрсаткичлар белгиланган, уларнинг вазн коэффициентлари иерархик таҳлил жараёни (АНР) ёрдамида аниқланган. Ўзбекистон темир йўл саноати мисолида апробация натижалари тақдим этилган

06/08/2026
  • PDF
416-422 12 10
SOLIQLARNING IQTISODIY MOHIYATI VA BUDJET DAROMADLARINI SHAKLLANTIRISHDAGI O‘RNI
Abdug‘affor Jurayev

Mazkur maqolada soliqlarning iqtisodiy mohiyati hamda davlat budjeti daromadlarini shakllantirishdagi o‘rni tadqiq etilgan. Soliqlarning iqtisodiy mazmuni, funksiyalari va soliq munosabatlarining nazariy asoslari mahalliy hamda xorijiy olimlarning ilmiy qarashlari asosida tahlil qilingan. Shuningdek, soliqlarning budjet daromadlarini ta’minlashdagi ahamiyati, davlat va soliq to‘lovchilar manfaatlari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik hamda soliq siyosatini takomillashtirish masalalari yoritilgan. Tadqiqot natijasida budjet daromadlari barqarorligini ta’minlash va soliq tizimi samaradorligini oshirishga qaratilgan ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan

06/08/2026
  • PDF
372-378 12 8
O‘ZINI O‘ZI BAND QILGAN SHAXSLAR DAROMADLARINI SOLIQQA TORTISH ORQALI BUDJET DAROMADLARINI SHAKLLANTIRISH MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH
Mirza Sabirov

Ushbu maqolada o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar faoliyatidan olinadigan daromadlarni soliqqa tortishning budjet daromadlarini shakllantirishdagi ahamiyati ilmiy jihatdan yoritilgan. Xususan, o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar tomonidan tovarlar va xizmatlarni realizatsiya qilish jarayonida xaridorlarga hisobvaraq-faktura rasmiylashtirish majburiyatini joriy etish orqali daromadlar hisobini shaffoflashtirish, yashirin aylanmalarni qisqartirish hamda soliq bazasini kengaytirish masalalari asoslangan. Maqolada ushbu mexanizm soliq ma’murchiligi samaradorligini oshirish, budjet tushumlari barqarorligini ta’minlash va norasmiy iqtisodiyot ulushini kamaytirishga xizmat qilishi ko‘rsatib berilgan. Shuningdek, o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar faoliyatida raqamli hisob yuritish va elektron hujjatlashtirish amaliyotini kengaytirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqilgan

06/03/2026
  • PDF
302-307 33 14
DAVLAT KORXONLARIDA KORPORATIV BOSHQARUV MUNOSABATLARI VA UNING ME’YORIY HUQUQIY ASOSLARI
Sayyora Kambarova

Mazkur tadqiqotda davlat ulushi mavjud bo‘lgan korxonalarda korporativ boshqaruv tizimini takomillashtirish masalalari keng qamrovda tahlil etilgan. Davlat ishtirokidagi xo‘jalik yurituvchi subyektlar milliy iqtisodiyotning barqaror o‘sishini ta’minlash hamda investitsiyaviy muhit jozibadorligini oshirishda muhim omil sifatida namoyon bo‘ladi. Shu sababli ularning boshqaruv mexanizmlarini xalqaro talab va standartlarga moslashtirish, faoliyatning ochiqligi va hisobdorlik darajasini oshirish, shuningdek, barcha manfaatdor tomonlar huquq va manfaatlarini ishonchli himoya qilish bugungi kunning ustuvor vazifalaridan biri hisoblanadi. Tadqiqot davomida mavjud tizimli muammolar chuqur tahlil qilinib, rivojlangan mamlakatlar tajribasiga tayangan holda amaliy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan. Umuman olganda, korporativ boshqaruvni samarali rivojlantirish korxonalar faoliyatining natijadorligini oshirish bilan birga, iqtisodiy barqarorlikni mustahkamlashga xizmat qiladi

06/03/2026
  • PDF
253-261 33 10
BUXGALTERIYA AXBOROTINING MIQDOR VA SIFAT JIHATLARI BILAN BOG‘LIQ MASALALAR
Shaxnoza Raxmatova

Mazkur maqolada xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliyatining uzluksizligini ta’minlash, moliyalashtirish manbalarini jalb etish hamda boshqaruv qarorlarini samarali qabul qilishda buxgalteriya axborotining miqdor va sifat jihatlari muhim omil ekanligi yoritilgan. Moliyaviy hisobot ko‘rsatkichlarini manfaatdor foydalanuvchilar, xususan tijorat banklari, investorlar va kreditorlar nuqtai nazaridan shaffof, aniq, ishonchli va iqtisodiy mazmuniga mos holda taqdim etish bilan bog‘liq mavjud muammolar tahlil qilinib, ularni bartaraf etishga qaratilgan ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Xususan, moliyaviy tahlil jarayonida ayrim balans moddalari iqtisodiy mohiyatidan kelib chiqib qayta tasniflanishi orqali buxgalteriya axborotining miqdoriy va sifat tavsiflari uyg‘unligini ta’minlash, natijada korxonaning to‘lovga qobiliyatliligi hamda moliyaviy barqarorligini haqqoniy baholashga xizmat qiluvchi yondashuvlar asoslab berilgan

05/11/2026
  • PDF
29-34 46 26
INSTITUTSIYAVIY BOSIM, RISK GRADIENTI VA QIYMATLI HAMKORLIK: “GLOBAL JANUB” MAMLAKATLARIGA YO‘NALTIRILGAN XITOY TURIZM INVESTITSIYALARINI JOYLASHTIRISH STRATEGIYASI TADQIQOTI
Zhibo Wei

Geosiyosiy o‘zgarishlar sharoitida Global Janub mamlakatlariga yo‘naltirilgan turizm investitsiyalari ko‘lamni kengaytirish modelidan risklarga asoslangan qaror qabul qilish mantiqiga o‘tmoqda. Ushbu maqolada ushbu transformatsiyani tahlil qilish uchun institutsional nazariya, resurslarga asoslangan yondashuv (RBV) va faoliyat uchun ijtimoiy litsenziya (SLO) konsepsiyalari umumlashtiriladi. Jahon banki ma’lumotlar bazasidan olingan 18 ta “Bir makon, bir yo‘l” mamlakatlari (2019–2024 yillar) bo‘yicha panel ma’lumotlariga tayanib, uchta o‘lchov bo‘yicha risklarni baholash tizimi ishlab chiqildi: institutsional sifat, makroiqtisodiy barqarorlik va rivojlanish darajasi. Entropiya usuli yordamida risklarning aniq gradienti aniqlandi: eng yuqori risk intensivligi Afrikada kuzatiladi, undan keyin Markaziy Osiyo va Markaziy-Sharqiy Yevropa turadi, Janubi-Sharqiy Osiyo esa eng barqaror mintaqa hisoblanadi. Valyuta kursi o‘zgaruvchanligi va siyosiy beqarorlik asosiy tizimli drayverlar sifatida namoyon bo‘ladi. Yakuniy qismda Global Janubning o‘zgarib borayotgan investitsiya muhitida investitsiyalarni taqsimlashning tabaqalashtirilgan mintaqaviy strategiyalarini shakllantirish imkonini beruvchi “risk–salohiyat–strategiya” adaptiv asosi taklif etilgan

05/03/2026
  • PDF (English)
521-531 28 28
O‘ZBEKISTON PENSIYA TIZIMI MISOLIDA PENSIYA YOSHINI TAHLIL QILISH
Mastura Allayarova

Ushbu maqolada O‘zbekiston pensiya tizimida pensiya yoshining demografik va makroiqtisodiy omillar bilan o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi pensiya yoshini isloh qilish zaruratini asoslash va uning fiskal barqarorlikka ta’sirini baholashdan iborat. Tadqiqotda statistik va qiyosiy tahlil, demografik yuklama koeffitsiyenti hisob-kitobi hamda sug‘urta staji va pensiya to‘lov davri o‘rtasidagi nisbat formulalari qo‘llanildi. Natijalar aholining qarishi va umr davomiyligining oshishi pensiya tizimiga uzoq muddatli fiskal bosimni kuchaytirayotganini ko‘rsatdi. Amaldagi parametrlar o‘rtasidagi nomutanosiblik tizim barqarorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Hisob-kitoblar pensiya yoshini bosqichma-bosqich oshirish, minimal mehnat stajini kengaytirish va sug‘urta badallarini diversifikatsiya qilish tizimning moliyaviy barqarorligini mustahkamlashini tasdiqlaydi

04/20/2026
  • PDF
302-308 46 31
AKSIYADORLIK JAMIYATLARDA RAQAMLI BOSHQARUVNI BAHOLASHNING METODOLOGIK YONDASHUVLARI
Farxod Shonazarov

Maqolada transformatsiyalashuv sharoitida bank aksiyadorlik jamiyatlarida raqamli boshqaruvning iqtisodiy mohiyati tadqiq etiladi. Raqamli boshqaruvni faqat avtomatlashtirish yoki axborot texnologiyalarini joriy etish bilan cheklab bo‘lmasligi, balki u qaror qabul qilish sifati, risklarni boshqarish, komplayens va moliyaviy barqarorlikka ta’sir ko‘rsatuvchi data-driven boshqaruv tizimi ekani asoslanadi. Tadqiqotda DESI va EGDI kabi makrodarajadagi indekslarning korporativ boshqaruv samaradorligini baholashdagi cheklovlari aniqlanadi. Ushbu bo‘shliqni bartaraf etish maqsadida raqamli boshqaruvni iqtisodiy natijalar bilan bog‘lovchi mualliflik indikatorlar tizimi va integral baholash modeli taklif etiladi. Natijalar bank amaliyoti uchun metodologik asos bo‘lib xizmat qiladi

04/20/2026
  • PDF
289-295 41 34
O‘ZBEKISTONDA PENSIYA TIZIMINING MOLIYAVIY BARQARORLIGI: DEMOGRAFIK O‘ZGARISHLAR VA UZOQ UMR KO‘RISHNING TA’SIRI
Farxod Qodirov , Zilola Axmedova

Ushbu tadqiqot O‘zbekiston pensiya tizimining hozirgi holatini, demografik o‘zgarishlar va uzoq umr ko‘rishning pensiya majburiyatlariga ta’sirini chuqur tahlil qiladi. Aktuariy matematik modellar yordamida pensiya zaxiralari hajmi, majburiyatlar hozirgi qiymati va moliyaviy barqarorlik ko‘rsatkichlari hisoblab chiqilgan

04/20/2026
  • PDF
283-288 54 70
AHOLINI UY-JOY BILAN TA’MINLASHNING KOʻP OMILLI OʻLCHOV MODELI OMILLARI TA’SIRI TAHLILI
Komiljon Xannarov

Ushbu maqolada aholini uy-joy bilan ta’minlash darajasini baholash uchun ko‘p omilli (multifaktorli) o‘lchov modeli ishlab chiqilgan va undagi asosiy omillarning ta’siri tahlil qilinadi. Modelda ijtimoiy-iqtisodiy omillar (daromad darajasi, bandlik, oila tarkibi, demografik o‘zgarishlar), moliyaviy omillar (ipoteka kreditlari mavjudligi, uy-joy narxlari, subsidiyalar), urbanizatsiya va infratuzilma rivojlanishi kabi ko‘rsatkichlar kompleks tarzda hisobga olinadi. Tadqiqot natijalarida omillarning o‘zaro ta’siri, ularning ta’sir kuchi va yo‘nalishi baholanib, modelning prognoz qilish qobiliyati sinovdan o‘tkaziladi. Ish natijalari davlat uy-joy siyosatini takomillashtirish, aholining uy-joy sharoitlarini yaxshilash va iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha amaliy takliflar berishga qaratilgan

04/01/2026
  • PDF
130-137 57 35
ЎЗБЕКИСТОНДА ИНФРАТУЗИЛМА ЛОЙИҲАЛАРИНИ МОЛИЯЛАШТИРИШДА ТАШҚИ ҚАРЗ МАБЛАҒЛАРИДАН САМАРАЛИ ФОЙДАЛАНИШ ИСТИҚБОЛЛАРИ
Бeхруз Каримов

Мақолада Ўзбекистонда инфратузилма лойиҳаларини молиялаштиришда ташқи қарз маблағларидан фойдаланишнинг иқтисодий аҳамияти ва самарадорлиги таҳлил қилинган. Тадқиқотда ташқи қарз ресурсларининг энергетика, транспорт, коммунал хизматлар ва сув хўжалиги инфратузилмасини ривожлантиришдаги роли ўрганилди. Шунингдек, инфратузилма инвестицияларининг иқтисодий ўсишга мультипликатив таъсири, инвестиция лойиҳаларини молиялаштиришдаги институционал муаммолар ва ташқи қарз маблағларидан самарали фойдаланиш имкониятлари таҳлил қилинди. Тадқиқот натижалари инфратузилма лойиҳаларини молиялаштиришда инвестицияларни баҳолаш механизмларини такомиллаштириш, давлат-хусусий шерикликни кенгайтириш ва ташқи қарз портфелини самарали бошқариш муҳим аҳамиятга эга эканлигини кўрсатди. Мазкур ёндашувлар ташқи қарз маблағларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш ва мамлакат инфратузилмасини барқарор ривожлантиришга хизмат қилади

04/01/2026
  • PDF
89-95 59 30
TURIZM TURLARINI DIVERSIFIKATSIYALASHNI BOSHQARISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI
Dilfuza Saidova

Mazkur maqolada turizm turlarini diversifikatsiyalashni boshqarishning nazariy va metodologik asoslari kompleks tarzda tahlil qilingan. Tadqiqotda diversifikatsiya tushunchasining iqtisodiy mazmuni, uning turizm tizimidagi o‘rni va strategik ahamiyati ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Turizmni tizimli, strategik va barqaror rivojlanish tamoyillari asosida boshqarish zarurati ko‘rsatilgan. Tadqiqot davomida turizm turlarini diversifikatsiyalashni boshqarishning konseptual modeli taklif etilgan bo‘lib, u resurs salohiyatini baholash, bozor segmentatsiyasi, turizm mahsuloti portfelini shakllantirish, institutsional mexanizmlarni takomillashtirish va monitoring tizimini joriy etish bosqichlarini o‘z ichiga oladi. Shuningdek, diversifikatsiyaning iqtisodiy barqarorlikni ta’minlash, mavsumiylikni kamaytirish, hududiy rivojlanishni rag‘batlantirish va qo‘shimcha qiymat yaratish, turizm sohasida strategik qarorlar qabul qilish, sohani raqobatbardosh va barqaror rivojlantirish bo‘yicha ilmiy tavlif va tavsiyalar ishlab chiqilgan

03/26/2026
  • PDF
30-39 70 73
ATOM ELEKTR STANSIYALARIDAN FOYDALANISHNING IQTISODIY AFZALLIGI VA ULARNI NAZORAT QILISH HOLATI TAHLILI
Mash’al Saidov

Mazkur ilmiy maqolada atom elektr stansiyalaridan foydalanishning iqtisodiy afzalliklari va ularni nazorat qilish holati kompleks tahlil qilingan. Tadqiqotda atom energetikasining uzoq muddatli investitsiya xususiyati, kapital xarajatlar tuzilmasi, ekspluatatsiya samaradorligi va yuklama koeffitsientining iqtisodiy natijalarga ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, atom elektr stansiyalarida xavfsizlik va nazorat tizimlarining iqtisodiy barqarorlikka ta’siri, xalqaro standartlar va milliy tartibga solish mexanizmlarining ahamiyati yoritilgan. Atom energetikasining iqtisodiy samaradorligi faqat tannarx ko‘rsatkichi bilan emas, balki hayotiy sikl xarajatlari, xavfsizlik omillari va energiya xavfsizligi nuqtai nazaridan baholanishi lozimligi bo‘yicha ilmiy va amaliy takliflar ishlab chiqilgan.

03/20/2026
  • PDF
3-12 75 60
SOLIQ NAZORATI VA TEKSHIRUVLARIGA OID ILMIY TALQINLAR TAHLILI
Shunqor Ro‘ziqulov

Ushbu maqolada iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida soliq nazoratini tashkil etishning nazariy va amaliy asoslari tadqiq etilgan. Maqolaning asosiy maqsadi soliq tekshiruvlari samaradorligini oshirish orqali budjet tushumlari barqarorligini ta’minlash va yashirin iqtisodiyot ulushini kamaytirish yo‘llarini asoslab berishdan iborat. Tadqiqot davomida soliq nazoratining zamonaviy shakllari bo‘lgan kameral soliq tekshiruvi, sayyor soliq tekshiruvi va soliq auditining o‘ziga xos xususiyatlari qiyosiy tahlil qilingan. Maqolada soliq nazorati jarayonlarini avtomatlashtirish, inson omilini kamaytirish va soliq to‘lovchilar bilan o‘zaro ishonchga asoslangan munosabatlarni shakllantirish bo‘yicha ilmiy takliflar ilgari surilgan. Tadqiqot natijalaridan soliq qonunchiligini takomillashtirish va soliq ma’muriyatchiligi jarayonida foydalanish mumkin

03/12/2026
  • PDF
632-641 74 50
QASHQADARYO VILOYATIDA IJTIMOIY-IQTISODIY RIVOJLANISH KO‘RSATKICHLARI ASOSIDA KAMBAG‘ALLIKNI KAMAYTIRISH DARAJASINI BAHOLASHNING STATISTIK TAHLILI
Fazliddin Muminov

Kambag‘allikni qisqartirishda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish asosida kambag‘allikni qisqartirishning tahlili va modellari iqtisodiy o‘sishni, ijtimoiy barqarorlikni va davlatning iqtisodiy siyosatini kuchaytirish maqsadida amalga oshiriladi. Ushbu tahlil va modellarda bir nechta asosiy yondoshuvlar mavjud. Quyida kambag‘allikni qisqartirish va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga oid asosiy yondoshuvlar va modellarga qisqacha to‘xtalamiz. Kambag‘allikka qarshi kurashishda davlat tomonidan turli yordam va subsidiya dasturlari, shuningdek, ijtimoiy himoya tizimlarini rivojlantirish muhim ahamiyatga ega. Bu dasturlar ko‘pincha daromadi past bo‘lgan oilalarga ma’lum mablag‘lar yoki xizmatlar ko‘rsatishni o‘z ichiga oladi.

02/28/2026
  • PDF
540-547 64 0
TURKIYADA XORIJIY TO‘G‘RIDAN-TO‘G‘RI INVESTITSIYALAR VA IQTISODIY O‘SISH O‘RTASIDAGI SABAB-OQIBAT BOG‘LIQLIGI: TODA–YAMAMOTO TAHLILI
Ulvi Uzun Yilmaz

Mazkur tadqiqotda 1980–2020 yillarni qamrab olgan yillik vaqt qatorlari ma’lumotlari asosida Turkiyada xorijiy to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiyalar (XTI)ning iqtisodiy o‘sishga sababiy ta’siri tahlil qilinadi. Iqtisodiy o‘sish ko‘rsatkichi sifatida aholi jon boshiga real yalpi ichki mahsulot (YaIM)dan foydalanilgan. Ma’lumotlar Jahon banki va TurkStat kabi nufuzli xalqaro manbalardan olingan bo‘lib, barcha o‘zgaruvchilar statistik tahlilga moslashtirish maqsadida logarifmlashtirilgan. Integratsiya tartiblari turlicha bo‘lgan o‘zgaruvchilar mavjudligi sababli, aralash integratsiya tartiblariga nisbatan barqaror bo‘lgan Toda–Yamamoto sababiylik yondashuvi qo‘llanildi. Qatorlarning stasionarligi Kengaytirilgan Dikki–Faller va Phillips–Perron testlari yordamida tekshirildi, optimal lag uzunligi esa axborot mezonlari asosida aniqlangan. Modelning mosligini ta’minlash uchun avtokorrelyatsiya, geteroskedastiklik va strukturaviy barqarorlik bo‘yicha diagnostik testlar o‘tkazildi. Empirik natijalar 1% ahamiyatlilik darajasida XTIdan iqtisodiy o‘sishga yo‘nalgan statistik jihatdan ahamiyatli bir tomonlama sababiylik mavjudligini, aks yo‘nalishda esa sababiylik aniqlanmaganligini ko‘rsatdi. Ushbu natijalar XTI nafaqat tashqi kapital manbai, balki unumdorlikni oshirish, bilim va texnologiyalar transferini ta’minlash hamda tarkibiy transformatsiyani rag‘batlantirish orqali iqtisodiy o‘sishning strategik omili sifatida namoyon bo‘lishini ko‘rsatadi. Uzoq muddatli ma’lumotlar bazasidan foydalanish va makroiqtisodiy tuzilmani hisobga olish orqali tadqiqot rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda XTI va iqtisodiy o‘sish o‘rtasidagi bog‘liqlik bo‘yicha adabiyotlarga metodologik jihatdan asoslangan va kontekstual ahamiyatga ega hissa qo‘shadi

02/13/2026
  • PDF (English)
435-449 101 70
AHOLINI IJTIMOIY HIMOYALASHNING USTUVOR YO‘NALISHLARI: XORIJ TAJRIBASI
Fotimajon Ametova

Mazkur maqolada aholining ijtimoiy himoyalashda moliyaviy ta’minlashning ustuvor yo‘nalishlari xorijiy davlatlar tajribasi asosida o‘rganilgan. Tadqiqot jarayonida rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarda ijtimoiy himoya tizimining shakllanishi, moliyalashtirish mexanizmlari hamda institutsional yondashuvlari tadqiq etilgan. Xususan, Yevropa davlatlari, AQSh va Osiyo mamlakatlarida ijtimoiy sug‘urta, manzilli ijtimoiy yordam, majburiy tibbiy sug‘urta va kambag‘allikni qisqartirish dasturlarining samaradorligi tahlil qilingan. Xorij tajribasi asosida aholining zaif qatlamlarini ijtimoiy himoyalashni kuchaytirishga qaratilgan ilg‘or yondashuvlar aniqlanib, ularni O‘zbekiston sharoitida qo‘llash imkoniyatlari yoritib berilgan

02/11/2026
  • PDF
377-386 87 44
HUDUDLARDA INNOVATSIYA JARAYONLARI TARAQQIYOTINING HOZIRGI DAVRGA XOS TENDENSIYALARI VA BELGILARI
Saodat Bekmurodova

Mazkur maqolada innovatsion tizimning asosiy xususiyatlari va uning infratuzilmaviy tarkibi ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda innovatsion tizim infratuzilmasining mintaqalar barqarorligini ta’minlashdagi o‘rni, hududlar barqarorligining muhim elementlari hamda innovatsion infratuzilmaning shakllanish jarayonlari keng yoritilgan. Shuningdek, innovatsion infratuzilma shakllanishi va mintaqa barqarorligining o‘zaro muvofiqligi nazariy va amaliy jihatdan asoslab berilgan

02/11/2026
  • PDF
363-367 74 42
O‘ZBEKISTON TIJORAT BANKLARIDA MUAMMOLI QARZDORLIK (NPL) O‘SISH OMILLARI VA KREDIT RISKINI ERTA OGOHLANTIRISH MEXANIZMLARI SAMARADORLIGI
Barno Jalilova

Maqolada O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklarida muammoli qarzdorlik (NPL) o‘sish omillari makroiqtisodiy va bankka xos determinantlar uyg‘unligida tahlil qilinadi hamda kredit riskini erta ogohlantirish mexanizmlari (EWS)ning aktivlar sifati yomonlashuvining protsiklik xususiyatini kamaytirishdagi roli baholanadi. Empirik asos sifatida O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining NPL va kredit portfeli bo‘yicha rasmiy ko‘rsatkichlari, shuningdek, bank sektori transformatsiyasi sharoitida NPL determinantlariga oid zamonaviy tadqiqotlar yondashuvlari qo‘llanadi. Davlat ulushi mavjud banklar va boshqa banklar o‘rtasidagi institutsional farqlar, NPLni regulyator o‘lchovi va IFRS 9 yondashuvi o‘rtasidagi taqqoslanish muammosi hamda restrukturizatsiya amaliyotlari alohida yoritiladi. Natijalar asosida aktivlar sifati bo‘yicha oshkoralikni kuchaytirish, IFRS 9 indikatorlarini nazorat monitoringiga integratsiya qilish va EWS triggerlarini standartlashtirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqiladi.

02/11/2026
  • PDF (Russian)
335-342 99 50
MAMLAKATIMIZDA NORASMIY IQTISODIYOT VA SOLIQQA TORTISH TIZIMI XUSUSIDA
G‘ayratjon Alimardonov

Mazkur maqolada O‘zbekistonda soliqqa tortish tizimining hozirgi holati hamda norasmiy iqtisodiyotning iqtisodiy rivojlanishga ta’siri tahlil qilingan. Norasmiy iqtisodiyotning shakllanish sabablari, uning soliq tushumlariga salbiy ta’siri va davlat budjeti barqarorligiga ko‘rsatadigan oqibatlari yoritilgan. Shuningdek, soliq ma’murchiligini takomillashtirish, raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish va norasmiy faoliyatni qisqartirishga qaratilgan taklif hamda tavsiyalar ishlab chiqilgan

02/11/2026
  • PDF
309-319 96 44
KREDITLASHNING INNOVATSION MODELLARINI ISHLAB CHIQISHDA XORIJIY TAJRIBANI TAHLIL QILISH
Shaxlo Abdullaeva , Abdullobek Rahimbekov

Maqolada potensial qarz oluvchilarning kredit qobiliyatini baholash jarayonida raqamli texnologiyalarni joriy etish asosida tijorat banklarining kreditlash faoliyatini takomillashtirish zarurligi qayd etilgan. Xorijiy mamlakatlarda kreditlashning innovatsion modellari tahlili taqdim etilib, kredit faoliyati va kredit risklarini boshqarish masalalari, bank faoliyatini raqamlashtirishni rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari ko‘rib chiqildi

02/06/2026
  • PDF (Russian)
296-308 84 71
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASINING INKLYUZIV SOLIQ SIYOSATI
Ulugʻbek Toʻlakov

Ushbu maqola “Oʻzbekiston – 2030” strategiyasi doirasida amalga oshirilayotgan fiskal islohotlarning inklyuzivlik tamoyillariga muvofiqligini tahlil qiladi. Tadqiqotda soliq siyosatining iqtisodiy samaradorlik va ijtimoiy adolat oʻrtasidagi muvozanatni taʼminlashdagi roli Jeyms Mirrleesning optimal soliqqa tortish nazariyasi va zamonaviy empirik maʼlumotlar asosida oʻrganilgan. Maqolada 2025-yilgi soliq kodeksidagi oʻzgarishlar, xususan, ijtimoiy soliq stavkalarining tabaqalashuvi va yashirin iqtisodiyotni legallashtirish mexanizmlarining makroiqtisodiy taʼsiri baholangan. Natijalar shuni koʻrsatadiki, Oʻzbekiston soliq tizimi fiskal barqarorlikni saqlagan holda, inson kapitalini rivojlantirish va daromadlar tengsizligini yumshatishga qaratilgan inklyuziv modelga oʻtmoqda

02/06/2026
  • PDF
287-295 86 40
51 - 75 from 126 << < 1 2 3 4 5 6 > >> 

So'rov yuborish

So'rov yuborish

Til

  • English
  • Русский
  • Uzbek

Axborot

  • O'quvchilar uchun
  • Mualliflar uchun
  • Kutubxonachilar uchun

Indeksatsiya

 




 

 

               

 

 

 

Ilgʻor iqtisodiyot va pedagogik texnologiyalar
 

KONTAKTLAR:

phone(+998) 94 643 30 39

maile-itt@mail.ru

telegram@e_itt_manager

 
NAVIGATSIYA:
Joriy nashr Arxivlar Jurnal haqida Kontaktlar
 
© Copyright 2026 Ilgʻor iqtisodiyot va pedagogik texnologiyalar All Rights Reserved | Developed by in Science | Site create by in Designer