Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyotning zamonaviy iqtisodiyotni rivojlantirishdagi roli tahlil qilinadi. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining (AKT) jadal rivojlanishi tufayli paydo boʻlgan raqamli iqtisodiyot global iqtisodiy jarayonlarga chuqur taʼsir koʻrsatmoqda. Maqolada raqamli iqtisodiyotning asosiy tarkibiy qismlari, jumladan, elektron tijorat, Fintex, katta maʼlumotlar tahlili, sunʼiy intellekt va bulutli texnologiyalar koʻrib chiqiladi. Ushbu texnologiyalar ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, yangi ish oʻrinlari yaratish, innovatsiyalarni ragʻbatlantirish va bozorga kirishni osonlashtirish orqali iqtisodiy oʻsishga sezilarli hissa qoʻshmoqda. Shu bilan birga, maqolada raqamli tengsizlik, kiber xavfsizlik va maʼlumotlar xavfsizligi kabi raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi bilan bogʻliq boʻlgan muammolar ham muhokama qilinadi. Maqola yakunida raqamli iqtisodiyotning ijobiy va salbiy tomonlarini muvozanatlash orqali barqaror va inklyuziv iqtisodiy oʻsishga erishish yoʻllari taklif etiladi.

Maqolada jadal raqamli o‘zgarishlar va institutsional o‘zgarishlar kontekstida global savdo rivojlanishining o‘ziga xos xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. Savdo jarayonlarini raqamlashtirishni belgilovchi asosiy omillar va mexanizmlar, shuningdek, mamlakatlarning raqamli imkoniyatlardan teng foydalanishiga to‘sqinlik qilayotgan institutsional to‘siqlar ko‘rib chiqiladi. Raqamli tengsizlik muammosiga alohida e’tibor qaratilmoqda, bu alohida davlatlarning xalqaro savdo tarmoqlariga integratsiyalashuvini cheklaydi va ularning raqobatbardoshligini pasaytiradi. Raqamli infratuzilmani rivojlantirish, sun’iy intellektdan foydalanish, blokcheyn texnologiyasi va katta ma’lumotlarni qayta ishlash kabi raqamlashtirish drayverlari tahlil qilinadi. Raqamli bo‘linish xavfi va uning global savdo tizimlarining barqarorligiga ta’siri ochib berilgan. Inklyuziv va xavfsiz raqamli savdo muhitini shakllantirishning strategik yo‘nalishlari taklif etiladi.

Мазкур мақола иқтисодиётнинг рақамли трансформациясини таъминловчи стратегик механизмлардан бири сифатида “Оpen banking” бизнес моделини Ўзбекистон молиявий секторига жорий этишни ўрганишга қаратилган. Ушбу модел инновацияларни ривожлантириш, банк хизматлари бозорида рақобатни ошириш ҳамда аҳолига тақдим этилаётган молиявий хизматлар сифатини яхшилаш имконини беради. “Open Banking” концепцияси жаҳон амалиёти ва Буюк Британия тажрибасига урғу берган ҳолда ўрганилди, бунда очиқ тизимда ишлайдиган банкларнинг фаолияти таҳлил қилинди. Шунингдек, унинг ишончли норматив асосни яратиш, хавфсизлик ва махфийлик чораларини кучайтириш, банклар, финтех компаниялари ва регуляторлар ўртасида ҳамкорликни ривожлантириш қаби масалалар ўрганилди. Мақолани мақсади “Open banking” бизнес-моделини босқичма-босқич жорий қилиш жараёнида уни иқтисодий имкониятларини кўрсатиш билан бир қаторда кутилаётган хавфларга ҳам эътиборни каратиш ҳисобланади.

Ushbu maqolada Markaziy Osiyo mamlakatlarida qishloq xo‘jaligining tarmoq tarkibi, uning tarixiy shakllanish omillari hamda zamonaviy rivojlanish yo‘nalishlari tahlil qilingan. Tadqiqotda O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Turkmaniston misolida agrar sohaning o‘simlikchilik va chorvachilik yo‘nalishlari o‘rganilgan. Statistik ma’lumotlar asosida ekinlar, chorvachilik mahsulotlari, baliqchilik va o‘rmon xo‘jaligining iqtisodiy samaradorligi baholangan. Xususan, suv resurslari tanqisligi, iqlim o‘zgarishi, institutsional muammolar agrar sektor barqarorligiga ta’siri chuqur ko‘rib chiqilgan. Natijada mintaqa davlatlari uchun diversifikatsiya, innovatsion agrotexnologiyalar va hududiy ixtisoslashuv bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.

Mazkur maqolada tashqi iqtisodiy faoliyatni tartibga solishda xavflarni boshqarish tizimining (SUR) ahamiyati IMRAD metodologiyasi asosida tahlil qilinadi. Tadqiqot xususan bojxona nazoratini optimallashtirish, eksport operatsiyalarini tezlashtirish hamda iqtisodiy xavfsizlikni ta’minlashdagi o‘rni masalalarini qamrab oladi. Empirik ma’lumotlar va normativ-huquqiy hujjatlar tahlili asosida SUR tizimini takomillashtirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan

Sharh besh qismdan iborat bo‘lib, ularning har biri sun’iy intellektning novatorlik rolini keng tushunishga yordam beradi. Ushbu tadqiqotning maqsadi uning tez rivojlanayotgan biznes sohasida mehmonxonalar ma’murlariga jiddiy va ijodiy bo‘lishga yordam berish qobiliyatidadir. Texnikalar bo‘limi aralash strategiyalarni tadqiq qilish konfiguratsiyasini, soha mutaxassislari bilan subyektiv uchrashuvlarni va tashrif buyuruvchilarni miqdoriy o‘rganishni birlashtiradi. Bundan tashqari, sun’iy intellekt yutuqlarini amalga oshirgan mehmonxonalarning kontekstli tekshiruvlarining turar joylardagi sun’iy intellekt ilovalarini ko‘rib chiqish, ularning tashrif buyuruvchilarning bajarilishi va funksional malakasiga ta’sirini tahlil qilish, qiyinchiliklar va ochiq eshiklarni tan olish kabi maqsadlarini belgilaydi. Ushbu tadqiqotning ma’nosi uning tez rivojlanayotgan biznes sohasida mehmonxonalar ma’murlariga jiddiy va ijodiy bo‘lishga yordam berish qobiliyatidadir.

Yozma audit turar joylarda qo‘llaniladigan sun’iy intellektning turli yutuqlarini, masalan, chatbotlar, oddiy yordamchilar, mexanik xizmatchilar, oldindan parvarishlash tizimlari va AI tomonidan boshqariladigan daromadlarni o‘rganadi. Unda sun’iy intellektning afzalliklari, jumladan, tashrif buyuruvchilarning yangilangan uchrashuvlari, funksional samaradorlik va daromadning oshishi haqida so‘z boradi. Shuningdek, u axborot xavfsizligi bilan bog‘liq muammolar, tizimning ishonchliligi va insoniy aloqani saqlab qolish kabi qiyinchiliklarni ko‘rib chiqadi.

Texnikalar bo‘limi aralash strategiyalarni tadqiq qilish konfiguratsiyasini, soha mutaxassislari bilan sub’ektiv uchrashuvlarni va tashrif buyuruvchilarni miqdoriy o‘rganishni birlashtiradi. Bundan tashqari, sun’iy intellekt yutuqlarini amalga oshirgan mehmonxonalarning kontekstli tekshiruvlari ham mavjud. Bo‘lim a’zolarni tanlash sikli, axborot assortimenti strategiyalari va to‘liq va ishonchli tekshiruvni kafolatlash uchun qo‘llaniladigan ilmiy protseduralar haqida tushuncha beradi