Мақолада суғурта хизматлар бозорида компаниялар томонидан сотиладиган “суғурта маҳсулоти” ва кўрсатиладиган “суғурта хизмати” тушунчалари таҳлил қилинган. Бозорда мавжуд суғурта маҳсулотларининг классификацияси ва уларнинг турлари келтирилган, суғурта маҳсулотларини яратиш концепцияси ўрганилган.
Мақолада нодавлат таълим ташкилотларининг мамлакат миллий иқтисодиётидаги аҳамияти, ушбу тармоқ соҳаларини ривожлантиришда ҳукумат томонидан олиб борилаётган ижтимоий-иқтисодий сиёсат, нодавлат ташкилотлар томонидан кўрсатилаётган таълим хизматлари сифатини назорат қилувчи ташкилотларнинг вазифалари, шунингдек, таълим фаолияти билан шуғулланувчи нодавлат ташкилотларда бухгалтерия ҳисобини юритишнинг долзарб масалалари ёритилган.
Мақолада кон-металлургия соҳаси ривожлантириш ва истиқболини белгилашда узоқ йилга мўлжалланган стратегия, дастурлар ижросини таминлаш мақсадида солиққа тортиш тизимини такомиллаштириш масалалари таклиф этилган. Муаллифнинг фикрича макроиқтисодий барқарорликни янада мустаҳкамлаш ва юқори иқтисодий ўсишга эришиш, рақобатбардош маҳсулотлар ишлаб чиқаришда мақсадида кон-металлургия саноати корхоналарида ер қаъридан фойдаланганлик учун солиқни ундиришда халқаро тажриблардан келиб чиққан ҳолда такомиллаштириш масаларига эътибор қаратиш кераклиги келтирилиб ўтилган.
Ushbu maqolada jahon moliya bozorida oʻz oʻrniga ega boʻlib borayotgan va barqaror oʻsish surʼatlarini namoyon etgan islomiy banklar uchun qonunchilik asosini yaratishning ayrim mamlakatlardagi tajribasi oʻziga xos jihatlari koʻrib chiqilgan. Davlat tuzilishi Oʻzbekistonga yaqin boʻlgan, demokratik tizimni iroda qilgan Tojikiston hamda Qozogʻiston singari qoʻshni davlatlar hamda bu boradagi jahon tajribasiga doir ilmiy mulohazalar bayon etilgan. Islomiy bank qonunchilik asosini yaratishga kirishgan mamlakat eʼtibor berishi lozim boʻlgan ayrim nuqtalar yoritib berilgan. Yetakchi mamlakatlarda qonunchilikka kiritilgan bu boradagi oʻzgarishlar qanday samara berayotgani tadqiq etilgan
Мақолада акциядорлик жамиятларини IPO орқали молиялаштириш ва акцияларни SPO орқали сотишнинг амалдаги ҳолати таҳлил этилган. Ўзбекистоннинг иқтисодий тарихида «Кварц» АЖ, «Қўқон механика заводи» АЖ, «Жиззах пластмасса» АЖ, «UzAuto Motors» АЖ, «Ўзбекинвест» АЖ, «Ўзбектелеком» АК томонидан ҳозирги кунга қадар ўтказилган жами 7 та акцияларни оммавий жойлаштириш (IPO/SPO) натижалари, бу борадаги ютуқлар ва муаммолар келтирилган. Мавзу юзасидан тегишли хулосалар чиқарилган, таклифлар берилган.
Ушбу мақолада акциядорлик жамиятлари корпоратив бошқарув жараёнида ички назорат тизими бўйича асосий жиҳатлари кенг ўз ифодасини топган. Ўзбекистон Республикасида акциядорлик жамиятлари фаолиятини самарали ташкил этиш, бошқарув жараёнларига ички аудит тизимини жорий этиш амалиётида кўрилаётган чора-тадбирлар илмий ўрганилган. “Ички назорат” тушунчаси, унинг акциядорлик жамиятларини самарали бошқаруви жараёнидаги роли таҳлил қилинган.
Ushbu maqolada aksiyadorlik jamiyatlarini transformatsiya qilish orqali iqtisodiy samaradorlikni oshirish yo'nalishlari tahlil qilinadi. Iqtisodiy samaradorlik ko'rsatkichlari bank aktivlari, aholi depozitlari va kredit investitsiyalarining o'sishi bilan bog'liqligi ko’rsatib berilgan.
Mazkur maqolada moliyaviy risklarni boshqarish va baholashning kompaniyalar istiqbolli prognozlarini ishlab chiqishdagi ahamiyati bayon etilgan. Xalqaro amaliyotda moliyaviy risklarni baholashning standartlari va ularning iqtisodiy mazmuni tadqiq qilingan. Moliyaviy risklarni boshqarishning muhim hususiyatlariga doir xulosalari yoritilgan. Risk menejmentini takomillashtirishga doir ilmiy takli f va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan
Мақолада инновацион иқтисодиёт шароитида суғурта соҳасини ривожлантиришнинг иқтисодий ва назарий асослари тадқиқ этилган. Унда суғурта соҳасида инновацияларни қўллаш йўналишлари, суғурта компанияларининг бу борадаги фаолиятларига тўсқинлик қилаётган муаммолар ва бу борада яқин истиқболда қилиниши керак бўлган чора-тадбирлар йўналишлари келтириб ўтилган
Мақолада акциядорлик жамиятлари корпоратив бошқарув тизимида ички аудитнинг аҳамияти ёритилган. Ўзбекистон Республикасида акциядорлик жамиятлари фаолиятининг самарадорлигини тубдан ошириш ҳамда замонавий корпоратив бошқарув услубларини жорий қилиш бўйича кўрилаётган чора-тадбирлар илмий ўрганилган. “Корпоратив бошқарув” тушунчасининг илмий талқини ҳамда самарали корпоратив бошқарув тузилмаси келтирилган.
Акциядорлик жамиятларида корпоратив маданиятни такомиллаштириш йўналишларини аниқлаш учун унинг афзалликлари ва муаммоларига эътибор қаратиш лозим. Самарали корпоратив маданият акциядорлик жамиятлари фаолияти ва узоқ муддатли истиқболларига бевосита таъсир қилади. Бундай маданият акциядорлик жамиятлари муваффақиятининг энг муҳим омилларидан бири бўлиб, рақобатдош устунликни сақлаб туришда муҳим ҳисобланади. Шунингдек, у корхонадаги шахсларнинг ахлоқий фазилатларига, фидойилигига, меҳнат унумдорлигига, жисмоний соғлиғига ва жамоада ишлайдиган одамларнинг ҳиссий фаровонлигига таъсир қилади. Ушбу мақолада акциядорлик жамиятларида учраётган корпоратив маданият муаммолари таҳлил қилинган ва уларга самарали ечимлар топиш йўлларини белгилаб берилган. Ҳамда корпоратив маданиятнинг муҳимлиги ва унинг компания фаолиятидаги ўрни, шунингдек, маданиятнинг иқтисодий кўрсаткичларга таъсири қўриб чиқилган. Муаммолар сифатида корпоратив маданиятнинг етарли даражада шаклланмагани, ходимлар ўртасидаги мулоқотнинг заифлиги, этика ва қадриятларга риоя қилинмаслиги каби жиҳатлар таҳлил қилинган. Ечимлар сифатида эса корпоратив маданиятни шакллантиришда стратегик ёндашувлар, мунтазам таълим ва тарбия дастурлари, очиқ мулоқот ва ишонч муҳитини яратиш, шунингдек, этика кодексларини ишлаб чиқиш ва жорий этиш таклиф қилинган. Тадқиқот акциядорлик жамиятлари учун корпоратив маданиятни яхшилаш ва самарали бошқариш бўйича амалий тавсияларни беради.
Maqolada moliyaviy resurslarni shakllantirish va ulardan samarali foydalanish nuqtai nazaridan "O'zbekiston" AJ faoliyatining hozirgi holati va muammolari, tashqi moliyaviy resurslarni diagnostika qilish va tasniflash muammolarini nazariy va uslubiy asoslash zarurligiga qo'yiladigan talablar ko'rib chiqiladi. va moliyaviy resurslarni boshqarishning ichki tahdidlari, tamoyillari, usullari, mexanizmlari va vositalari.
Ushbu maqolada zamonaviy tashkilotlarda strategik marketing boshqaruviga raqamlashtirish va sun'iy intellekt (SI) texnologiyalarining ta’siri tahlil qilinadi. Unda raqamli marketing transformatsiyasining asosiy yo‘nalishlari, uning afzalliklari va xavflari, shuningdek, SIning marketing strategiyalari samaradorligiga ta’siri o‘rganiladi. Marketingda SIdan foydalanish darajasini va uning kompaniya raqobatbardoshligiga ta’sirini aks ettiruvchi statistik ma’lumotlarga alohida e’tibor qaratiladi. Tadqiqotning maqsadi raqamli texnologiyalar va SI asosida strategik marketing boshqaruvini takomillashtirish mexanizmlarini aniqlash va korxonalar uchun amaliy tavsiyalarni bayon qilish hisoblanadi.
Mazkur ilmiy maqolada davlat ishtirokidagi korxonalarning moliya bozorlaridagi ishtirokini qo‘llab-quvvatlashning ilmiy-nazariy asoslari, iqtisodiy mexanizmlari va institutsional jihatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda davlat ishtirokidagi korxonalarning fond bozorlaridagi ishtiroki bozor likvidliligini oshirishi, uzoq muddatli investitsiya resurslarini jalb etishi hamda davlat budjeti yukini kamaytirishga xizmat qilishi empirik va statistik ma’lumotlar asosida ko‘rsatib berilgan. Xususan, IPO, SPO va korporativ obligatsiyalar emissiyasi dinamikasi orqali kapital bozorlarida davlat sektorining o‘rni ochib berilgan. Tadqiqot natijalari davlat ishtirokidagi korxonalarning moliya bozorlaridagi ishtirokini qo‘llab-quvvatlash moliyaviy barqarorlikni mustahkamlash, bozor infratuzilmasini rivojlantirish hamda milliy iqtisodiyotning uzoq muddatli o‘sishini ta’minlashda muhim omil ekanini ko‘rsatadi.
Maqolada platforma iqtisodiyoti sharoitida bozor ekotizimining raqobat va hamkorlik uyg‘unligiga asoslangan modeli tahlil qilinadi. Tadqiqotda kompaniyaning markaziy subyekt sifatidagi o‘rni, yetkazib beruvchilar, iste’molchilar, yangi kirib keluvchilar va o‘rinbosar platformalar bilan o‘zaro munosabatlari yoritiladi. Model “koopetitsiya” tamoyili asosida raqobat bosimi va hamkorlik orqali qiymat yaratish jarayonlarini ochib beradi. Olingan natijalar platforma bozorlarida barqaror rivojlanish, innovatsiyalarni jadallashtirish va bozor samaradorligini oshirish mexanizmlarini tushuntirishga xizmat qiladi.
Ushbu maqolada kichik ishlab chiqarish korxonalarida aylanma mablagʻlarning optimal tarkibi va ularning moliyaviy barqarorlikka taʼsiri tahlil qilinadi. Tikuvchilik sanoati misolida, aylanma mablagʻlar korxonaning ishlab chiqarish jarayonida muhim rol oʻynaydi va ularning toʻgʻri boshqarilishi moliyaviy barqarorlikni taʼminlash uchun zarurdir. Maqolada aylanma mablagʻlarning asosiy tarkibiy qismlari, ularning optimal nisbatlari va moliyaviy barqarorlik koʻrsatkichlari baholanadi. Shuningdek, aylanma mablagʻlarni boshqarish strategiyalari va zamonaviy texnologiyalar yordamida ularning samaradorligini oshirish yoʻllari koʻrsatilgan. Tadqiqot natijalari kichik tikuvchilik korxonalari uchun amaliy tavsiyalarni oʻz ichiga oladi, bu esa ularning raqobatbardoshligini oshirish va moliyaviy barqarorlikni taʼminlashga yordam beradi.
Мазкур мақолада хорижий мамлакатлар мисолида корпоратив бошқарув тизимини такомиллаштиришга доир илғор тажрибалар таҳлил қилинган. Мақолада корпоратив бошқарувнинг асосий принципларига акциядорлар манфаатларини ҳимоя қилиш, бошқарув органларининг мустақиллиги ва масъулияти, ахборот шаффофлиги ва манфаатлар тўқнашувининг олдини олиш каби йўналишларга алоҳида эътибор қаратилган. Тадқиқотда халқаро стандартлар OECD тамойиллари, G20/FSB тавсиялари, шунингдек, “Corporate Governance Code” (Буюк Британия) каби ҳужжатлар асосида корпоратив бошқарув амалиёти баҳоланади. Муаллиф илғор хориж тажрибасида кузатув кенгашларининг роли, мустақил директорларнинг функцияси, аудит қўмиталарининг самарадорлиги ва ички назорат механизмларининг ўрни ҳақида аниқ мисоллар келтиради. Мақола якунида Ўзбекистон шароитида хориж тажрибасини амалиётга тадбиқ қилиш имкониятлари, уларнинг ҳуқуқий, институционал ва иқтисодий жиҳатдан мослашувчанлигини баҳолаш, ҳамда миллий корхоналарда корпоратив бошқарув сифатини ошириш бўйича таклифлар берилган.
Mazkur maqolada O‘zbekiston aholisining “ishlamayotgan” jamg‘armalarini, ya’ni investitsiya sifatida rasmiy iqtisodiyotga jalb etilmagan pul ko‘rinishidagi va pul ko‘rinishida bo‘lmagan sarmoya va zaxiralari ko‘lami va qiymatini aniqlash va tahlil qilish metodologiyasi taklif etiladi. Metodologiya iqtisodiyotning o‘ziga xos jihatlarini, xususan, AQSh dollarining ichki bozorga bo‘lgan yuqori darajadagi ta’sirini, xufyona iqtisodiyotning yuqori ulushini, investitsiya kompaniyalarining past rivojlanish darajasini inobatga olgan. Ushbu tadqiqotda ko‘p bosqichli yondashuv, xususan makroiqtisodiy balans usullari uy xo‘jaliklari bo‘yicha mikroma’lumotlar, naqd pulga bo‘lgan talabning xulq-atvor asosidagi modellari va manbalarni integratsiya qilish uchun bayes strukturali modulini uyg‘unlashtiruvchi ko‘p bosqichli yondashuv taklif etilgan. Ma’lumot manbalari, validatsiya jarayonlari, hududlar bo‘yicha bo‘lish va taqsimlash va joriy etish algoritmi tavsiflangan.
Агросаноат мажмуаси Ўзбекистон иқтисодиётининг алоҳида аҳмаиятга эга, муҳим тармоғи бўлиб, соҳада йирик инвестиция лойиҳаларини амалга ошириш маҳаллий қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқариши, озиқ-овқат саноати ва тегишли хизматларни ривожлантириш учун катта имкониятлар яратади. Кўпгина ривожланаётган мамлакатларда, жумладан, Ўзбекистонда агросаноат мажмуасининг йирик лойиҳалари асосан импорт қилинадиган асбоб-ускуналар, технологиялар ва хомашёга таянган. Бу модернизацияни жадаллаштириш билан бирга, хорижий этказиб берувчиларга узоқ муддатли қарамликни ҳам келтириб чиқарди. Бинобарин, бундай лойиҳаларда маҳаллий контент улушини ошириш стратегик устувор вазифа бўлиб, миллий саноатни мустаҳкамлайди, иш ўринлари яратилишини рағбатлантиради ва иқтисодиётнинг барқарорлигини таъминлайди.
Ушбу мақолада корхоналар фаолиятининг муҳим кўрсаткичларидан бири бўлиб фойда ва рентабелликни ифодаловчи кўрсаткичларга алоҳида эътибор қаратилган. Корхоналарда фойда ва рентабелликни таҳлил қилишни такомиллаштириш, корхона фойдасининг кўпайиши ва рентабеллигини оширишда муҳим аҳамият касб этиши бўйича таклиф ва тавсиялар берилган.
Ushbu maqolada oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish xizmatlarida innovatsion jarayonlarning mohiyati, o‘rni va ahamiyati keng yoritilgan. Innovatsion texnologiyalarni joriy etish jarayonida ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, mahsulot sifatini yaxshilash hamda iste’molchilar ehtiyojlarini to‘liqroq qondirish imkoniyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada oziq-ovqat sanoati xizmatlari tizimida zamonaviy innovatsion yechimlarning iqtisodiy va ijtimoiy ahamiyati, raqobatbardoshlikni ta’minlashdagi o‘rni, ilmiy-texnik taraqqiyotning ishlab chiqarish xizmatlari rivojiga ta’siri asoslab berilgan. Tadqiqot davomida milliy oziq-ovqat sanoatida innovatsion jarayonlarni rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari aniqlanib, ularni amaliyotga tatbiq etish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Raqamli texnologiyalarning jadal o‘sishi yetkazib berish xizmatlarining jiddiy raqobat muhitida samaradorligini oshirish va logistik jarayonlarni optimallashtirish kabi muammolarni keltirib chiqardi. Ushbu tadqiqot O‘zbekistondagi yetkazib berish xizmatlari bo‘yicha yetakchi bo‘lgan kompaniya biznes jarayonlarining tahliliga qaratilgan. Tadbirkorlik korxonasi yuqori talab va kuryerlarni taqsimlashdagi samarasizlik tufayli mijozlar talablarini qondirishda qiyinchiliklarga duch kelgan. Tadqiqotda kuryerlikdan foydalanish, kutish vaqtlari va yetkazib berish samaradorligini tahlil qilish uchun Diskret Hodisalarni Simulyatsiyasi (DHS) nazariyasi qo‘llanildi. Model turli operatsion senariylarni baholash uchun tumanga asoslanga klasterlash, navbat nazariyasi va stoxastik simulyatsion modellash, modelni validatsiyalash va natijalarni chuqur tahlil qilishni o‘z ichiga olgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, integratsiyalashgan modellar etkazib berish vaqtlarini 1,6 baravar qisqartiradi, o‘tkazish qobiliyatini oshiradi va shahar doirasida yetkazib berishni optimallashtirish uchun harakatga asoslangan strategiyalarni taqdim etadi. Natijalar akademik adabiyotga va rivojlanayotgan bozorlardagi boshqaruv amaliyotiga hissa qo‘shadi.
